Voor een paella-avond met tien volwassen gasten van ongeveer vier uur heb je zes tot acht flessen wijn van 75 centiliter nodig. Verdeeld over de avond: twee flessen Cava of een andere mousserende wijn bij de borrel en de tapas, twee tot drie flessen witte of rosado bij de paella, en twee tot drie flessen rode of extra rosado voor wie daarna blijft zitten. Zet daar minstens vijf liter water en een volwaardig alcoholvrij alternatief naast, en je hebt een avond waarin niemand droog staat en je niet met een kist onaangebroken flessen blijft zitten.
Die getallen zijn een uitgangspunt, geen wet. Het juiste aantal hangt af van de lengte van de avond, het gezelschap, of er gasten zijn die niet drinken of moeten rijden, en welke paella er op tafel komt. Met de rekensom, de verdeling per stijl en de wijnkeuze per paella maak je de lijst voor je eigen avond in vijf minuten.
Hoeveel glazen zitten er in een fles wijn?
Een fles van 75 centiliter geeft vijf tot zes glazen aan tafel, als je schenkt zoals in een restaurant, met 12,5 tot 15 centiliter per glas. Bij een feest wordt vaak iets royaler geschonken, en dan kom je eerder op vijf glazen per fles. Een fles mousserende wijn geeft in een flûte of tulpglas zes tot zeven glazen van 10 tot 12 centiliter.
Het Voedingscentrum rekent met het standaardglas: bijna iedere drank heeft een eigen glas, en wie dat glas gebruikt, krijgt ongeveer 10 gram alcohol binnen. Voor wijn is dat een glas van ongeveer 10 centiliter, kleiner dan wat bij een etentje vaak wordt geschonken. Wie de hoeveelheid voor een avond plant, doet er goed aan dat verschil te kennen: een royaal glas van 15 centiliter is anderhalf standaardglas.
| Fles | Inhoud | Glazen aan tafel | Standaardglazen (10 cl) |
|---|---|---|---|
| Wijn, normale fles | 75 cl | 5 tot 6 | ongeveer 7,5 |
| Mousserende wijn | 75 cl | 6 tot 7 | ongeveer 7,5 |
| Magnum | 150 cl | 10 tot 12 | ongeveer 15 |
| Halve fles | 37,5 cl | 2 tot 3 | ongeveer 3,75 |
Hoe reken je de hoeveelheid wijn uit?
De eenvoudigste methode is per persoon en per uur rekenen. Bij een etentje drinkt een gemiddelde volwassene die wijn drinkt in het eerste uur meer dan in de uren daarna, en een veelgebruikte vuistregel voor gastheren en cateraars is dat je voor een diner van drie tot vier uur ongeveer een halve fles per wijndrinkende gast rekent. Voor tien gasten komt dat op vijf flessen, en met een marge voor de borrel vooraf en een iets langere avond op zes tot acht.
Het belangrijkste woord in die som is ‘wijndrinkende’. Bij een gezelschap van tien zijn er vrijwel altijd gasten die niet of weinig drinken: wie rijdt, zwanger is, medicijnen gebruikt of simpelweg geen alcohol wil. Vraag het vooraf, of reken voorzichtig met acht wijndrinkers in plaats van tien, en zorg voor een goed alternatief.
| Lengte van de avond | Wijndrinkers | Totaal aantal flessen | Waarvan mousserend |
|---|---|---|---|
| 3 uur | 8 | 5 tot 6 | 1 tot 2 |
| 4 uur | 8 | 6 tot 7 | 2 |
| 4 uur | 10 | 7 tot 8 | 2 |
| 5 uur of langer | 10 | 8 tot 10 | 2 tot 3 |
Koop altijd een of twee flessen extra van de wijn die bij de paella komt. Een ongeopende fles bewaar je zonder problemen voor een volgende keer; een lege tafel halverwege de paella is lastiger op te lossen.
Welke wijn bij welke paella?
De paella bepaalt de wijn, en er is meer dan één paella. Wikipedia onderscheidt drie hoofdvormen: de paella valenciana met konijn, kip, eend en slakken, de paella mixta met vlees en zeevruchten, en de paella de marisco met zeevruchten. De naam komt van de brede, ondiepe pan waarin het gerecht wordt bereid; paella is in het Valenciaans en Catalaans het woord voor koekenpan.
Voor de wijn is de vraag vooral of er vlees of vis in de pan ligt, en hoeveel saffraan, paprika en knoflook er in de bouillon zit. Een paella valenciana is hartig, aards en licht rokerig van de socarrat, de aangebakken korst op de bodem van de pan. Een paella de marisco is zilt, jodiumrijk en frisser. Een mixta zit ertussenin. Wie het recept zo authentiek mogelijk wil houden, vindt bij Wikipaella, het Valenciaanse platform voor traditionele paella, recepten voor onder meer de paella valenciana, de paella met konijn en slakken en de arroz a banda, en dat zijn precies de varianten waar de wijnkeuze het meest van afhangt.
| Paella | Smaak | Beste wijn | Alternatief |
|---|---|---|---|
| Valenciana (kip, konijn) | Hartig, aards, saffraan, rokerig | Droge rosado: Launa Rosado | Lichte Garnacha: Garnacha & Garnacha |
| De marisco (zeevruchten) | Zilt, jodium, citroen | Frisse witte: O Fillo da Condesa | Verdejo: Trampolin |
| Mixta (vlees en vis) | Vol, gemengd | Droge rosado | Albariño |
| Arroz negro (inktvis) | Zilt, diep, jodium | Albariño of onversterkte Palomino | Cava Brut Nature |
| Paella met groenten | Fris, kruidig, aards | Verdejo of rosado | Lichte rode |
| Arroz a banda (vis-bouillon) | Geconcentreerd zilt | Albariño | Droge rosado |
Waarom een droge rosado de beste allrounder is
Als je één wijn wilt kiezen voor een tafel waar zowel vis- als vleesliefhebbers zitten, is een droge rosado de veiligste keuze. Ze heeft de frisheid en zuurgraad van een witte, zodat ze bij zeevruchten en citroen past, en het rode fruit en de lichte structuur van een rode, zodat ze kip, konijn en chorizo aankan. En rosado drinkt makkelijk weg bij een warme of drukke avond.
De Launa Rosado uit Rioja Alavesa, van Tempranillo en Viura, is droog, met aardbei, rode bes en een krijtachtige afdronk. Het is onze eerste keuze voor een paella-avond waar je niet wilt kiezen tussen wit en rood. Wie de verschillen tussen Spaanse rosado’s wil leren kennen, vindt ze in de droge Spaanse rosado.
Wat schenk je bij de borrel vooraf?
Een paella heeft tijd nodig, en de gasten staan meestal een uur rond de pan voordat er gegeten wordt. Dat is het moment voor mousserende wijn en kleine hapjes: olijven, jamón, Manchego, pimientos de padrón, gefrituurde inktvis. Een droge Cava is daarvoor de logische keuze, fris genoeg om dorst te lessen en met genoeg zuur voor het vet van ham en kaas.
Reken op twee flessen voor tien gasten in dat eerste uur. De Roxanne van Chozas Carrascal, een frisse Cava voor het aperitief met groene appel, peer en citroen, of de Cava Brut Reserva van Castell d’Or, met appel, citrus en brioche, zijn beide geschikt. Wie de tapas verder wil uitwerken, vindt suggesties in de beste Spaanse wijn bij tapas.
Een complete boodschappenlijst voor tien gasten
Een uitgewerkte lijst voor een avond van vier uur met tien gasten, waarvan acht wijn drinken, met een paella valenciana als hoofdgerecht. De prijzen zijn indicatief, op basis van de consumentenprijzen in het portfolio op het moment van schrijven.
| Moment | Wijn | Flessen | Indicatieve prijs per fles |
|---|---|---|---|
| Borrel en tapas | Cava Brut Reserva | 2 | € 12 |
| Bij de paella | Launa Rosado | 3 | € 10 |
| Bij de paella, voor wie wit wil | Trampolin | 1 | € 10 |
| Na de paella | Garnacha & Garnacha | 1 tot 2 | € 16,50 |
| Reserve | Extra rosado | 1 | € 10 |
| Totaal | 8 tot 9 | ongeveer € 90 tot € 105 |
Wie een paella de marisco maakt, vervangt de rosado door een witte zoals O Fillo da Condesa, en de rode door een tweede fles witte of rosado; bij zeevruchten wordt aan tafel minder rood gedronken. Ongeopende flessen kun je bewaren, dus de reserve is geen verspilling.
Hoeveel water en alcoholvrij heb je nodig?
Meer dan wijn. Reken op minstens een halve liter water per persoon voor een avond van vier uur, dus vijf liter voor tien gasten, en meer bij warm weer of buiten koken. Zet het water op tafel, niet in de keuken, zodat gasten vanzelf bijschenken. Een karaf met kraanwater, citroen en munt doet het net zo goed als flessenwater.
Zorg daarnaast voor een alcoholvrij alternatief dat even serieus is als de wijn. Het Voedingscentrum adviseert om geen alcohol te drinken en wijst erop dat ieder glas risico’s geeft, en een goede gastheer maakt het makkelijk voor gasten die minder of niet drinken. Een huisgemaakte limonade met citroen en rozemarijn, een goede tonic met citrus, of een alcoholvrije mousserende wijn houdt die gasten bij het feest. Vraag ook wie er rijdt, en zorg dat er voor hen iets lekkers klaarstaat.
Hoe houd je de wijn op temperatuur?
Bij een paella-avond wordt vaak buiten of in een warme keuken gekookt, en wijn warmt dan snel op. Zet de mousserende wijn, de witte en de rosado een paar uur van tevoren koud, op 6 tot 10 °C, en zet ze tijdens de avond in een emmer met ijs en water, niet alleen ijs. Water koelt sneller en gelijkmatiger dan ijsblokjes alleen.
De rode wijn mag een halfuur in de koelkast voordat je hem opent, zodat hij op 14 tot 16 °C op tafel komt. Een lichte Garnacha die op kamertemperatuur in een warme keuken staat, wordt al snel zwaar en alcoholisch, en dat past slecht bij een gerecht dat in de zon wordt gegeten.
Hoeveel glazen heb je nodig?
Reken op minstens twee glazen per gast: een voor mousserende wijn of water en een voor wijn. Bij een avond met wit en rood is drie per gast comfortabeler, of je spoelt tussendoor. Een simpel, universeel wijnglas volstaat voor alles; het hoeft geen kristal te zijn. Voor de borrel buiten zijn stevige glazen of goede kunststof glazen praktischer dan dunne flûtes.
Wat doe je met wat er overblijft?
Ongeopende flessen zijn geen probleem: liggend, donker en koel bewaard, blijven ze gewoon goed tot een volgende gelegenheid. Bij geopende flessen verschilt het per stijl. Witte wijn en rosado houden het met een goede stop twee tot drie dagen in de koelkast, rode wijn twee tot drie dagen op een koele plek. Mousserende wijn verliest zijn bubbels het snelst; met een champagnestop heb je een dag, hooguit twee.
Daarom is het slim om flessen niet allemaal tegelijk open te trekken. Open de volgende fles pas als de vorige bijna leeg is, en houd de reserve dicht tot je hem echt nodig hebt. Wat dan overblijft van een geopende rosado of witte, is de volgende dag een prima glas bij de restjes paella, die koud of opgewarmd vaak nog beter smaken dan op de avond zelf.
Wat als er meer of minder gasten komen?
De som schaalt lineair, met één kanttekening: bij kleine groepen drinkt men verhoudingsgewijs iets meer per persoon, bij grote groepen iets minder, omdat er meer gepraat en minder geschonken wordt. Voor zes gasten reken je op vier tot vijf flessen, voor vijftien op tien tot twaalf, voor twintig op dertien tot zestien. Bij grotere groepen loont het om een magnum te overwegen: een fles van anderhalve liter staat feestelijk op tafel, schenkt sneller en blijft langer koel.
Bij groepen van twintig of meer is het ook verstandig om het aantal wijnen te beperken. Twee wijnen, een rosado en een witte, plus een mousserende wijn voor de borrel, is overzichtelijker dan vijf verschillende flessen, en voorkomt dat er van elke wijn een halve fles overblijft.
De rekenhulp in één alinea
Tel het aantal wijndrinkende gasten, vermenigvuldig met een halve fles voor een avond van drie tot vier uur, en tel daar een of twee flessen mousserende wijn voor de borrel bij. Kies de wijn bij de paella op wat er in de pan ligt: rosado bij vlees en gemengd, witte bij zeevruchten. Koop een fles extra van de hoofdwijn, zet vijf liter water klaar en een serieus alcoholvrij alternatief. Wie daarna nog verder wil kiezen, vindt de uitwerking per paella in Spaanse wijn bij paella valenciana en in welke wijn bij paella marinera.
